fbpx
Sống

Chọn lựa tăng lên, niềm vui mỏng dần

Vào một ngày đẹp trời của nhiều năm về trước, một người đàn ông, có lẽ không ưa chuộng thời trang cho lắm, bước vào cửa hàng quần áo quen thuộc gần nhà. Như cách mà ông mua cho mình chiếc quần jeans rất lâu trước đó, ông bảo nhân viên bán hàng lấy cho mình chiếc quần jeans nam size M. Cuộc hội thoại sau đó của hai người đã khiến ông thực sự kinh ngạc.

Nếu như trước đó rất lâu, khi muốn mua một chiếc quần jeans, ông chỉ việc đi ra cửa hàng, chọn lấy chiếc quần vừa cỡ và trả tiền, thì việc mua quần hiện tại không còn đơn giản như vậy nữa. Quần jeans bây giờ có hàng tá lựa chọn về màu sắc, kiểu dáng, chất liệu, độ co giãn, phụ kiện trang trí, độ dài ngắn, độ loe của ống…Người đàn ông kém thời thượng bắt đầu toát mồ hôi hột, vật lộn trong cửa hàng quần jeans với vô vàn lựa chọn ấy, cuối cùng cũng mua được vài cái để nhẹ nhõm bước ra khỏi cửa hàng.

Chọn lựa tăng lên, niềm vui mỏng dần

Nhưng khi về nhà, ông nghĩ “liệu mấy cái quần mình mua đã là cái ổn nhất chưa nhỉ?”

Vâng, nếu bạn thấy câu chuyện này quen thuộc, người đàn ông đó chính là Barry Schwartz, tác giả cuốn sách nổi tiếng “Nghịch lý của sự lựa chọn”. Câu chuyện lựa quần jeans của ông đã được đưa vào đầu sách như một ví dụ kinh điển cho sự khủng hoảng chọn lựa: Nhiều hơn là tốt hơn, hay nhiều hơn là ít hơn?

Ít lựa chọn là lỗi của thế giới, lựa chọn sai là lỗi của bạn

Ở thời đại bố mẹ chúng ta, thật nhẹ nhõm vì cửa hàng tạp hóa chỉ có lác đác vài mẫu áo quần, chỉ đa dạng size cho nhiều cân nặng khác nhau. Chúng ta không còn lựa chọn nào khác khi thế giới chỉ đưa ra cho ta một phương án. Nếu bạn mặc một chiếc áo lỗi thời, đó không phải lỗi của bạn, là lỗi của cửa hàng tạp hóa chỉ bán duy nhất mẫu đó. (Và chắc là không ai nghĩ nó lỗi thời đâu, vì bạn bè của bạn toàn mặc như vậy).

Thời đại chúng ta thì sao?

Kinh tế xã hội phát triển đã tạo ra vô vàn lựa chọn cho mỗi loại hàng hóa. Thương mại điện tử còn làm cho nó trở thành một miền đất hứa của lựa chọn khi việc ngắm nghía hàng tá sản phẩm giờ đây dễ dàng hơn bao giờ hết: chỉ cần lướt và click chuột, bấm Mua ngay nếu thích.

Chọn lựa tăng lên, niềm vui mỏng dần

Vậy vấn đề là gì? Nhiều lựa chọn đồng nghĩa với việc bạn phải mất thời gian hơn để đi đến quyết định hành động cuối cùng. Giữa hàng chục chiếc áo sơ mi màu hồng đó, bạn sẽ chọn kiểu có nơ hay không nơ đây? Chất liệu nào phù hợp? Chưa kể có 2 shop bán cùng mẫu giá chênh lệch đôi chút, mua của shop nào bây giờ? Giá trị của món hàng càng lớn, bạn càng mất nhiều thời gian và công sức để ra quyết định.

Ngay cả khi bạn đã mua, món hàng cuối cùng trên tay cũng sẽ khiến bạn lăn tăn thêm nhiều lần nữa. Cô bạn cùng phòng mua chiếc áo sơ mi y hệt của bạn lại rẻ hơn 20%! Chưa hết, dùng một thời gian, chiếc áo bạn nghĩ là tuyệt phẩm lại bị sứt chỉ, bung nút dễ dàng. Bạn đã mua phải hàng đắt tiền, lại còn là hàng rởm! Bạn tự dằn vặt mình, bực bội vì sự mua hàng kém thông minh.

Quá nhiều lựa chọn đem đến một sự bất an không hề nhẹ, vì nó khiến bạn kiệt sức trước và sau khi mua hàng. Bây giờ bạn không thể đổ lỗi cho bất kỳ ai về chiếc áo mới của mình nữa, vì rõ ràng bạn có thể mua được một cái tốt hơn, song bạn ĐÃ KHÔNG CHỌN.

Chọn lựa tăng lên, niềm vui mỏng dần

Niềm vui sở hữu nhanh chóng nhạt phai

Chính quá trình mua hàng phức tạp và diễn biến tâm lý đầy sóng gió như vậy, việc sở hữu một món đồ không còn khiến ta vui lâu được nữa. Làm sao mà bạn còn vui được khi vừa mặc chiếc áo mới vài hôm thì nhìn thấy bảng tin hạ giá của shop gần nhà, với nhiều mẫu áo vô cùng xinh xắn, giá phải chăng?

Vì có nhiều lựa chọn ngoài kia, mặc dù đã chọn kỹ thứ đang sở hữu, bạn vẫn luôn mang tâm lý rằng đó không phải là thứ tốt nhất, ổn nhất, xịn nhất. Hãy cứ nghĩ tâm trạng của người mua Iphone 11 xong thì Iphone 12 ra mắt. Cảm giác lúc ấy sẽ ra sao, bạn có thể hình dung được. Vậy nên bạn đừng tỏ ra khó hiểu khi thấy đứa bạn thân cứ đổi điện thoại xoành xoạch: chiếc điện thoại cũ không còn đem lại niềm vui như khi mới mua nữa.

Chọn lựa tăng lên, niềm vui mỏng dần

Điều này không chỉ dễ làm cho chúng ta sa vào lối sống phù phiếm, nó còn tiềm ẩn một nguy cơ lớn hơn: ta không có khả năng quý trọng điều gì. Tôi nói “không có khả năng” vì bạn không cố ý không trân trọng điều gì đó, mà là bạn đã mất đi năng lực phải trân trọng nó. Khi thấy một món đồ hỏng, điều đầu tiên ta nghĩ đến là thay thế, bán lại, vứt đi thay vì sửa chữa.

Bỏ qua việc sửa chữa mất thời gian và tiền bạc không đáng, hầu hết ta thích thay mới thứ gì đó vì nó đem đến cho ta cơ hội lựa chọn tốt hơn thứ hiện tại. Niềm vui sở hữu đồ mới theo đó teo tóp rất nhanh theo thời gian, nhường chỗ cho sự khát khao một đồ mới hơn tốt hơn, và cứ thế vòng lặp không bao giờ kết thúc.

Bây giờ bạn hãy tưởng tượng xa hơn một chút, nếu sự lựa chọn tiếc nuối đó không phải là đồ vật mà là một công việc, một mối quan hệ, người bạn đời của bạn?

Xem thêm buổi nói chuyện thú vị của Barry Schwartz về câu chuyện chiếc quần jeans và sự lựa chọn trên Ted:

 

(Hình trong bài từ Internet).

Hằng Văn.

  • 1
    Share

Leave a Reply

Bài viết cùng chuyên mục

Back to top button
Vui lòng đăng nhập để gửi báo cáo
Vui lòng đăng nhập để tặng điểm cho tác giả